Zzp'er, maar wél in de lijn? Zo herken je een gezagsverhouding bij detachering

Het is maandagochtend. Je teamleider bij de gemeente vraagt of je je verlof voor vrijdag even in het rooster wilt zetten. Je knikt, want je collega's doen dat ook.

Op weg naar huis begin je toch te twijfelen. Je bent toch zelfstandige?

Die twijfel is terecht. Het kan een signaal zijn van een gezagsverhouding. En dat kan bepalen hoe jouw werkrelatie juridisch wordt gezien.

Wat is een gezagsverhouding?

In Nederland is er sprake van een arbeidsovereenkomst als drie dingen samenkomen. Je doet het werk zelf, je krijgt er loon voor en je werkt onder gezag. Dat laatste punt is meestal het lastigst.

Gezag betekent kort gezegd dat een ander bepaalt wat je doet, hoe je het doet en wanneer. Daarbij telt hoe het in de praktijk gaat. Wat er in je contract staat, is niet doorslaggevend.

Detachering en gezag: hoe zit dat?

Ben je in loondienst bij een detacheerder? Dan is het normaal dat de opdrachtgever je dagelijks aanstuurt. Je werkgever geeft dat gezag als het ware aan de opdrachtgever door. Dat is een bekende en toegestane constructie.

Werk je als zzp'er via een bemiddelaar bij een opdrachtgever? Dan hoort er juist géén gezagsverhouding te zijn.

Werk je in de praktijk toch onder leiding en toezicht, dan kan je relatie als arbeidsovereenkomst worden gezien. Omdat er in zo'n driehoeksverhouding drie partijen zijn, kan dat soms ook een uitzendovereenkomst zijn.

Concrete signalen om op te letten

De rechter kijkt naar alle omstandigheden samen. Eén signaal zegt dus weinig. Komen er meer samen, dan is het tijd om goed te kijken. Herken je deze?

• Je vraagt verlof aan of hebt goedkeuring nodig voor een vrije dag.
• Je werktijden worden voor je vastgesteld. Je moet bijvoorbeeld op vaste dagen op kantoor zijn.
• Je hebt functioneringsgesprekken of beoordelingen, net als de vaste medewerkers.
• Je doet hetzelfde werk als je collega's in loondienst, zonder duidelijk afgebakend resultaat.
• Je werkt al lange tijd structureel mee in de lijn, en niet in een project met een einddatum.
• Je draagt geen echt ondernemersrisico. Je krijgt bijvoorbeeld per uur betaald, ook als het resultaat tegenvalt.
• Je kunt niet zelf bepalen hoe je je werk aanpakt.

Werk je met een laptop en toegangspas van de organisatie? Dat is op zichzelf meestal geen probleem. Zeker bij de overheid is dat vaak gewoon nodig voor de beveiliging.

Stel: je zit al twee jaar op dezelfde plek

Je begon als expert bij een migratieproject. Dat project is inmiddels klaar, maar jij bent gebleven.

Nu draai je mee in het beheerteam. Je zit bij het werkoverleg en stemt je vakantie af met de teamleider.

Sta in zo'n situatie even stil. Zonder dat iemand het merkte, is je zelfstandige projectopdracht regulier werk geworden. Dat kan een reden zijn om de afspraken opnieuw te bekijken.

Waarom dit nu speelt

Sinds 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Opdrachtgevers letten daardoor beter op hoe ze zzp'ers inzetten, en overheidsorganisaties in het bijzonder.

Voor jou betekent dat vooral dat duidelijkheid voor iedereen goed is. Leg heldere afspraken vast over het resultaat, je zelfstandigheid en de duur van je opdracht. Zo sta je sterker.

Wij denken met je mee

Twijfel je over je eigen situatie? Dat is heel begrijpelijk, want de grens is niet altijd scherp.

Bespreek het gerust met ons. Samen kijken we hoe je opdracht er in de praktijk uitziet en welke vorm daarbij past. Dan kun jij je weer richten op je werk.

Dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en is geen juridisch of fiscaal advies.