Naheffing na een DBA-controle: wat er echt gebeurt en wat jij kunt doen

Twee jaar dezelfde opdrachtgever, en dan valt in de wandelgangen het woord "naheffing" omdat de Belastingdienst vragen stelt over de inhuur van zzp'ers. Als zelfstandig IT'er voel je je maag dan even omdraaien. Logisch. Toch is er meer nuance dan de schrik doet vermoeden.

Even terug: waarom wordt er weer gehandhaafd?

De Wet DBA regelt hoe de arbeidsrelatie tussen opdrachtgevers en zelfstandigen wordt beoordeeld. Jarenlang gold een handhavingsmoratorium: de Belastingdienst greep alleen in uitzonderlijke gevallen in. Sinds 1 januari 2025 is dat moratorium opgeheven en kan er weer volledig worden gehandhaafd op schijnzelfstandigheid.

Dat maakt niet elke zzp-opdracht ineens verdacht. Wel ligt bij controles de vraag weer serieus op tafel: is dit eigenlijk verkapt loondienstverband?

Wie krijgt die naheffing eigenlijk?

Eerst de belangrijkste geruststelling: een naheffing voor loonheffingen landt in beginsel bij de opdrachtgever, niet bij jou. Oordeelt de Belastingdienst dat er feitelijk een dienstbetrekking was, dan had de opdrachtgever als werkgever moeten inhouden en afdragen.

Helemaal buiten schot blijf je daarmee niet. Je eigen belastingpositie kan meebewegen. Denk aan ondernemersfaciliteiten in de inkomstenbelasting, zoals de zelfstandigenaftrek. Die kunnen onder druk komen als een opdracht achteraf als loondienst wordt gezien.

En de samenwerking zelf kan veranderen. Opdrachtgevers worden voorzichtiger, en dat merk jij als eerste.

Wat de Belastingdienst weegt

Een simpel afvinklijstje is er niet. De beoordeling kijkt naar het hele plaatje van hoe er in de praktijk wordt gewerkt. Deze signalen spelen daarbij een rol:

• Werk je onder direct gezag, of bepaal je zelf hoe je het werk uitvoert?
• Doe je hetzelfde werk als mensen in vaste dienst, op dezelfde manier?
• Draag je zelf ondernemersrisico, bijvoorbeeld bij fouten of uitval?
• Heb je meerdere opdrachtgevers, of al jaren maar één?
• Word je bij uitval vervangen door een collega, of mag je zelf een vervanger regelen?

De vuistregel: hoe meer jij op een gewone werknemer lijkt, hoe groter het risico dat de relatie als dienstbetrekking wordt gezien. Wat er op papier staat weegt daarbij minder zwaar dan de dagelijkse werkelijkheid.

Wat kun je doen als het speelt?

Raak niet in paniek en ga vooral niet zelf gaten dichttimmeren. Doe dit wel:

1. Vraag je opdrachtgever wat er precies loopt: een vragenbrief, een boekenonderzoek of al een concrete naheffing.
2. Verzamel je eigen dossier: contracten, facturen en correspondentie over hoe de opdracht is ingericht.
3. Kijk eerlijk naar je werkpraktijk. Klopt wat op papier staat met hoe je feitelijk werkt?
4. Komt er een concrete naheffing of correctie? Schakel dan tijdig een fiscaal adviseur in. Tegen aanslagen staat bezwaar open, en de termijnen daarvoor zijn hard.

Vaak is de uitkomst geen drama, maar een aanleiding om de opdracht anders in te richten. Meer eigen regie, duidelijker resultaatafspraken, soms een andere contractvorm.

Je staat er niet alleen voor

Dit is precies het moment waarop het loont dat iemand meekijkt die de markt en de regels kent. Wij volgen de handhaving op de voet, denken mee over hoe jouw opdracht stevig in elkaar zit en zijn er ook als er wél een brief op de mat valt. Rust en duidelijkheid, daar gaat het om.

Dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting, niet als fiscaal of juridisch advies voor jouw situatie.