Wet DBA in 2026: wat verandert er echt voor IT-ZZP'ers?

Als je als IT'er voor jezelf werkt, heb je de term Wet DBA vast wel voorbij zien komen. De wet zelf is niet nieuw, die bestaat al sinds 2016. Wat de afgelopen tijd vooral is veranderd, is hoe streng de Belastingdienst ermee omgaat. In dit artikel zetten we rustig op een rij wat dat voor jou betekent.

Waar gaat de Wet DBA eigenlijk over?

De Wet DBA gaat over de vraag of je écht zelfstandig werkt, of dat je eigenlijk in een verkapt dienstverband zit. Dat laatste heet schijnzelfstandigheid. De wet is bedoeld om duidelijk te maken wanneer een opdracht een gewone zzp-klus is, en wanneer er feitelijk sprake is van een arbeidsrelatie die op een loondienstverband lijkt.

Voor jou als IT-professional is dat relevant, omdat veel opdrachten lang lopen, bij één opdrachtgever plaatsvinden en soms dicht tegen een vaste rol aan zitten.

Wat is er recent veranderd?

Jarenlang gold er een soort pauze in de handhaving. De Belastingdienst kon de regels wel toepassen, maar greep in de praktijk nauwelijks in, behalve in duidelijke gevallen. Die terughoudendheid is losgelaten. De Belastingdienst kan nu weer actief controleren of een opdracht in werkelijkheid een dienstverband is.

Belangrijk om te weten: het gaat niet om een nieuwe wet met nieuwe regels die jij ineens overtreedt. Het gaat erom dat bestaande regels weer actiever worden gecontroleerd.

Waar wordt naar gekeken?

Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst naar hoe je in de praktijk werkt, niet alleen naar wat er op papier staat. Een aantal punten speelt vaak een rol:

• Gezag: bepaal je zelf hoe je het werk doet, of word je aangestuurd als een werknemer?
• Vervangbaarheid: moet jij persoonlijk komen, of kun je je laten vervangen?
• Inbedding: doe je werk dat losstaat van de organisatie, of vul je gewoon een vaste functie in?
• Ondernemerschap: heb je meerdere opdrachtgevers, loop je risico, presenteer je je als ondernemer?

Geen enkel punt is op zichzelf doorslaggevend. Het gaat om het totaalbeeld.

Wat kun je zelf doen?

Je hoeft niet in de stress te schieten. Wel is het verstandig om bewust met je opdrachten om te gaan.

Zorg dat je overeenkomst en de werkelijkheid bij elkaar passen. Wees alert als een opdracht heel erg op een vaste functie gaat lijken. Houd je eigen ondernemerschap zichtbaar, bijvoorbeeld door je inschrijving, je facturen en de manier waarop je je presenteert.

Twijfel je over een specifieke situatie? Leg die dan voor aan een fiscalist of jurist die je eigen omstandigheden kent. Algemene voorlichting kan je op weg helpen, maar jouw situatie is altijd net even anders.

En de toekomst?

Er wordt al langer gewerkt aan nieuwe wetgeving die de beoordeling van arbeidsrelaties duidelijker moet maken. De precieze vorm en het moment daarvan staan nog niet vast. Houd ontwikkelingen in de gaten, maar baseer je keuzes voorlopig op de regels zoals die nu gelden.

Wij houden de ontwikkelingen voor je in de gaten en kijken graag rustig met je mee bij het vinden van opdrachten die bij je passen.

Dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en niet als juridisch of fiscaal advies.